کنکور قرار بود میدان رقابتی برابر برای سنجش استعدادها باشد؛ آزمونی که در آن توانایی دانش‌آموزان تعیین‌کننده باشد، نه میزان برخورداری خانواده‌هایشان از امکانات آموزشی.
همشهری آنلاین – محمد سرابی: اما ترکیب رتبه‌های برتر کنکور امسال بار دیگر این پرسش را مطرح کرده است که آیا همه داوطلبان، فارغ از محل زندگی و وضعیت اقتصادی خانواده، فرصت یکسانی برای موفقیت دارند. وقتی بخش قابل‌توجهی از رتبه‌های برتر به دانش‌آموزان تهرانی و مدارس سمپاد اختصاص پیدا می‌کند، نمی‌توان از کنار تفاوت امکانات آموزشی به‌سادگی گذشت.
پیش از برگزاری کنکور، بحث تأثیر معدل داغ بود و پس از اعلام نتایج، سهمیه‌های پذیرش دانشجو دوباره به موضوعی مناقشه‌برانگیز تبدیل شد. حالا در آستانه اعلام نتایج نهایی پذیرش دانشجویان ورودی سال۱۴۰۵، مسئله اصلی این است که نظام سنجش و پذیرش تا چه اندازه توانسته است میان داوطلبانی با شرایط آموزشی و اقتصادی متفاوت رقابتی عادلانه برقرار کند. دکتر علی امرایی، کارشناس آموزش و کنکور در گفت‌وگو با همشهری به برخی نابرابری‌ها و چالش‌های آزمون سراسری پرداخته است.
سمپادی‌ها، دولتی اما متفاوت
بخش عمده دانش‌آموزان کشور در مدارس دولتی عادی تحصیل می‌کنند، اما به گفته امرایی، سهم این مدارس از رتبه‌های برتر کنکور با سهمشان از جمعیت دانش‌آموزی تناسب ندارد. چنین وضعیتی می‌تواند از همان سال‌های تحصیل احساس نابرابری را در دانش‌آموزان تقویت کند و دانش‌آموزی که امکانات آموزشی محدودتری دارد ممکن است پیش از ورود به رقابت کنکور هم خود را از پیش بازنده بداند. یکی از محورهای این بحث جایگاه مدارس سمپاد یا استعدادهای درخشان است. این مدارس دولتی‌اند، اما به اعتقاد امرایی، شرایط آموزشی آنها با مدارس دولتی عادی تفاوت دارد. او تأکید می‌کند که صرف دولتی بودن مدرسه به‌معنای برابر بودن فرصت‌های دانش‌آموزان نیست و برای تحقق عدالت آموزشی باید مدارس دولتی عادی نیز از امکانات و کیفیت آموزشی مناسب برخوردار باشند.
رتبه‌های برتر در اختیار تهرانی‌ها
آمارهایی که امرایی در این گفت‌وگو مطرح کرده از تمرکز رتبه‌های برتر در مدارس سمپاد و شهر تهران حکایت دارد. به گفته او، ۶۸درصد از ۴۰رتبه برتر کنکور امسال از مدارس سمپاد بوده‌اند و نیمی از این رتبه‌ها نیز به داوطلبان تهرانی اختصاص داشته است. در رشته هنر، هر ۵نفر نخست تهرانی بوده‌اند و در رشته زبان‌های خارجی نیز ۴نفر از ۵رتبه نخست به داوطلبان این شهر رسیده است. این ارقام به‌تنهایی همه ابعاد کیفیت آموزشی را نشان نمی‌دهد، اما تمرکز رتبه‌های برتر در مناطق و مدارس خاص ضرورت بررسی تفاوت دسترسی دانش‌آموزان به امکانات آموزشی را برجسته می‌کند. مسئله این نیست که دانش‌آموزان تهرانی یا سمپادی نباید موفق شوند؛ پرسش این است که دانش‌آموزی با استعداد مشابه اما با امکانات کمتر تا چه اندازه فرصت رقابت دارد.
وقتی هزینه آموزش به مانع تبدیل می‌شود
مدارس غیردولتی در دهه۱۳۷۰ با ایده مشارکت مردم در اداره مدارس و کمک به نظام آموزشی شکل گرفتند، اما به اعتقاد امرایی، رقابت میان مدارس و تفاوت امکانات در عمل به نفع خانواده‌هایی تمام شده که توان پرداخت هزینه‌های بیشتری دارند. افزایش هزینه‌های آموزش، کتاب‌های کمک‌آموزشی و آمادگی کنکور نیز فشار بیشتری بر خانواده‌ها وارد کرده است. در چنین شرایطی، موفقیت در کنکور فقط به میزان تلاش دانش‌آموز وابسته نیست؛ دسترسی به کلاس‌های آموزشی، منابع کمک‌آموزشی و فرصت ترمیم نمره‌ها هم می‌تواند بر نتیجه نهایی اثر بگذارد.
سهمیه مناطق یا دهک‌های اقتصادی؟
امرایی یکی از مشکلات سهمیه‌بندی فعلی را یکسان در نظر گرفتن شرایط متفاوت دانش‌آموزان در یک منطقه می‌داند. به گفته او، قرار گرفتن محله‌های مختلف تهران در منطقه یک تفاوت امکانات آموزشی و اقتصادی دانش‌آموزان را به‌درستی منعکس نمی‌کند. دانش‌آموز یک محله برخوردار ممکن است به امکاناتی دسترسی داشته باشد که برای دانش‌آموز محله‌ای کم‌برخوردار فراهم نیست. پیشنهاد این کارشناس بازنگری در تقسیم‌بندی مناطق و توجه به دهک اقتصادی خانواده‌هاست، به‌گونه‌ای که وضعیت اقتصادی خانوار نیز در ارزیابی فرصت‌های آموزشی داوطلبان لحاظ شود. البته اجرای چنین پیشنهادی به تعیین معیارهای دقیق و بررسی نسبت آن با سهمیه‌های فعلی نیاز دارد.
اختلاف بر سر مقررات و سهمیه‌ها
اختلاف‌نظر نهادهای تصمیم‌گیر درباره کنکور نیز از دیگر موضوعاتی است که امرایی به آن اشاره می‌کند. او با یادآوری مصوبه مجلس درباره سنجش و پذیرش دانشجو در سال۱۳۹۲ و مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی می‌گوید تعارض میان برخی تصمیم‌ها اجرای مقررات را با چالش روبه‌رو کرده است. از نگاه او، دانش‌آموزان و خانواده‌ها به چارچوبی روشن و باثبات نیاز دارند تا بتوانند برای آینده تحصیلی خود برنامه‌ریزی کنند.
سهمیه‌های پذیرش نیز همچنان محل بحثند. امرایی در این گفت‌وگو به نمونه‌ای اشاره می‌کند که پیش‌تر در رسانه‌ها مطرح شده بود: قبولی داوطلبی با رتبه بالای ۱۰۰هزار در رشته پزشکی از طریق سهمیه‌ای که به گفته او بعدا باطل شد. بررسی چنین مواردی مستلزم روشن شدن نوع سهمیه، ضوابط پذیرش و سرانجام پرونده است. با این حال، این بحث بار دیگر ضرورت شفافیت و بازنگری کارشناسی در نظام سهمیه‌ها را مطرح می‌کند.
تأثیر مثبت معدل به‌جای تأثیر قطعی
با افزایش نقش سوابق تحصیلی در کنکور، بازار کتاب‌ها و خدمات مربوط به ترمیم معدل نیز در کنار بازار آمادگی آزمون گسترش پیدا کرده است؛ موضوعی که به گفته امرایی، هزینه بیشتری به خانواده‌ها تحمیل می‌کند. او با تأکید بر اهمیت کتاب‌های درسی معتقد است تأثیر قطعی معدل تنها راه تقویت جایگاه آموزش مدرسه‌ای نیست.
پیشنهاد او استفاده از تأثیر مثبت معدل است؛ یعنی نمره‌های امتحانات نهایی زمانی در نتیجه کنکور اثر بگذارند که به بهبود وضعیت داوطلب کمک کنند. او همچنین معتقد است باید با بررسی نتایج پذیرش در سال‌های مختلف مشخص شود تغییر شیوه تأثیر معدل چه اثری بر شانس قبولی دانش‌آموزان کم‌برخوردار داشته است.
به گفته امرایی، سالانه حدود یک میلیون نفر به‌طور مستقیم و چند میلیون نفر دیگر به‌صورت غیرمستقیم با کنکور درگیرند. اگر این آزمون نتواند فرصت شناسایی استعدادها را برای دانش‌آموزان با شرایط متفاوت فراهم کند، ممکن است بخشی از ظرفیت‌های علمی کشور نادیده گرفته شود. عدالت در کنکور به‌معنای برابر بودن نتیجه همه داوطلبان نیست؛ به‌معنای فراهم کردن فرصتی واقعی برای رقابت است تا موفقیت بیش از آنکه تابع پول و امکانات باشد بازتاب توانایی و تلاش دانش‌آموزان باشد.
کد خبر 1080445 منبع: روزنامه همشهری
-
قتل داعش‌وار دانش‌آموز کشتی‌گیر در خانه همسایه + عکس
-
انفجار یک ساختمان در تهران + تصاویر و جزئیات
-
قتل شوهر یک زن به دست وکیل طلاقش
-
نرخ جدید انواع نان صنعتی اعلام شد
-
تولد ۲۱ هزار نوزاد در صف سقط جنین
-
خبر خوش به بازنشستگان؛ زمان واریز معوقات مشخص شد
-
سفر زیارتی عتبات در ایام فاطمیه + جزئیات
-
بازگشت معین به ایران غیرممکن شد؛ حرف‌های ضدنظام خواننده لس‌آنجلسی در کنسرت دیشب
-
یا ایران ما را نابود خواهد کرد یا ما آنها را نابود می‌کنیم | کشورهای عربی منتظر نتیجه جنگ هستند
-
آخرین وضعیت پرونده جنجالی ملوان و تراکتور | میزبان باید ۳ صفر بازنده شود!
-
ترامپ از اسرائیل خواست تا در ایران «کار را تمام کند» | ما باید کاری را که آغاز کرده‌ایم، به پایان برسانیم!
-
رای دیدار تراکتور و ملوان فردا اعلام می‌شود | تکرار مسابقه در انزلی بدون حضور تماشاگران
-
مهناز افشار برگرد ایران؛ من برایت ریش گرو می‌گذارم | یک روز هم بازداشت نخواهی شد!
-
خداحافظی بیرانوند با بازیکنان تراکتور ؛ او فردا به این پادگان آموزشی سربازی می‌رود
-
ترامپ از اسرائیل خواست تا در ایران «کار را تمام کند» | ما باید کاری را که آغاز کرده‌ایم، به پایان برسانیم!
-
جمع‌آوری فوری یک قرص و پودر خطرناک از بازار + عکس
-
بازگشت معین به ایران غیرممکن شد؛ حرف‌های ضدنظام خواننده لس‌آنجلسی در کنسرت دیشب
-
پاتک ایران به ترامپ؛ همزمان با پایان مهلت بسنت شورای جدید جنگ اقتصادی تشکیل شد
-
فرمانده سنتکام با یک بالگرد از تنگه هرمز بازدید کرد | تصاویر
-
فرمانده کل قوا درجه سرلشکری به شهید اسدی اعطا کردند + عکس
-
غیرمنتظره؛ مذاکره پرسپولیس با کاپیتان سابق استقلال استارت خورد!
-
فوری؛ نتانیاهو از تصمیم حمله دوباره به ایران خبر داد | ضرباتی فراتر از تصور دریافت خواهند کرد
-
بیرانوند در حال اعزام به خدمت با چمدان سربازی + عکس
-
اقامتگاه معروف هیتلر «آشیانه عقاب» به آتش کشیده شد | ببینید
-
۸۰۰ برنامه درسی دانشگاه در مدت یک دهه حذف شد
-
شهریه بیشتر، تضمین آموزش بهتر است؟
-
حذف کنکور بی معناست
-
قدیمی ها مهر، جدید ها آبان
-
۵ سال عجیب کنکور | اتفاقاتی که از سال ۱۴۰۰ تا کنون برای آزمون سراسری افتاد در همه سال‌های پیش از آن بی‌سابقه بود
-
تقویم تحصیلی دیگر تغییر نمی‌کند | از تعطیلی سراسری مدارس در زمان جنگ دیگر خبری نیست
-
دکتری از سکه افتاد | آمار و ارقام دانشجویان مقطع دکتری
-
ماراتن ۴۰روزه درس‌خواندن و آزمون‌های پشت سر هم از امروز آغاز می‌شود
-
آمار دانشجویان کشور نزولی است
-
بازار انتخاب رشته دانشگاه داغ شد؛ از 5 تا 10میلیون تومان
-
نفرات برتر کنکور ۱۴۰۰ در کدام مدارس درس خوانده‌اند؟ | دست خالی مدارس دولتی عادی
-
ناگفته‌هایی از کنکور ۱۴۰۳ | سهم ناچیز مدارس دولتی از برترین های کنکور
-
خسروپناه: برخی سهمیه‌های کنکور بی‌عدالتی است | ظرفیت پزشکی افزایش یافت؟
-
کاسبی موسسات کنکور با رتبه‌های اجاره‌ای | ۲۰ میلیارد تومان بهای اجاره رتبه یک کنکور برای تبلیغات
-
زیر سؤال رفتن عدالت آموزشی با نتایج کنکور | ۷۷ درصد رتبه‌های برتر کنکور از مدارس دولتی بودند اما…
-
استعدادهای درخشان در کنکور درخشیدند