اعتراضات گسترده اخیر در فرانسه به‌ویژه آنچه در روزهای آغازین اکتبر سال جاری میلادی رخ داده، دوگانگی روایت‌گری رسانه‌های ریاکار غربی را بار دیگر به منصه ظهور رسانده است.
به گزارش همشهری آنلاین؛ اعتراض خیابانی، فارغ از جغرافیا و نظام سیاسی، آزمونی برای سنجش نسبت دولت‌ها، رسانه‌ها و افکار عمومی با مفهوم آزادی است. اما این آزمون زمانی معنای جدی‌تری پیدا می‌کند که یک رویداد مشابه در دو نقطه جهان، با دو زبان کاملاً متفاوت روایت شود. در یک سو، اعتراضات ایران قرار دارد که در بخش مهمی از پوشش رسانه‌های معاند، با تصاویری از خشونت، سرکوب، بحران مشروعیت و ضرورت مداخله بین‌المللی بازنمایی می‌شود؛ اما در سوی دیگر اعتراضات فرانسه قرار دارد که با وجود بازداشت‌های گسترده، استفاده پلیس از گاز اشک‌آور، آسیب‌های جدی به دانش‌آموزان و تخریب اموال عمومی، همچنان در چارچوب اختلافات داخلی، چالش‌های انتظامی و مدیریت نظم عمومی بررسی می‌شود.
اعتراضات گسترده اخیر در فرانسه به‌ویژه آنچه در روزهای آغازین اکتبر سال جاری میلادی رخ داده، نمونه‌ای قابل تامل از این دوگانگی است. در حالی که هزاران دانش‌آموز و شهروند فرانسوی به خیابان آمده و تصاویر برخوردهای خشن پلیس در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی انتشار یافته، مقام‌های فرانسوی بر ضرورت حفظ نظم عمومی تأکید کردند و برخی چهره‌های سیاسی این کشور نیز خواستار استعفای وزیر کشور شده اند.
به گزارش روزنامه لوموند در ۸ اکتبر، از ۲۸ سپتامبر تا ۵ اکتبر، پلیس فرانسه از بازداشت ۶۰۵۹ نفر خبر داده بود؛ آماری که نشان می‌دهد مساله صرفاً چند درگیری پراکنده در حاشیه یک تجمع نیست. مساله اصلی اما صرفاً وقوع اعتراض یا حتی برخورد پلیس نیست؛ پرسش این است که چرا در مواجهه با اعتراضات در کشورهای مختلف، معیارهای توصیف، داوری و برجسته‌سازی رویدادها تا این اندازه تغییر می‌کند؟
از «قیام علیه حکومت» تا «اخلال در نظم عمومی»
یکی از مهم‌ترین ابزارهای جهت‌دهی رسانه‌ای، نه حذف کامل خبر، بلکه انتخاب واژگانی است که مخاطب با آن رویداد را می‌فهمد. یک تجمع در کشوری که در اردوگاه سیاسی غرب قرار ندارد، می‌تواند به‌سرعت در قالب «قیام مردمی»، «انقلاب» یا «مقاومت در برابر سرکوب» بازنمایی شود.
اما در یک کشور اروپایی، حتی اعتراضاتی با حضور صدها هزار نفر، در کنار واژه‌هایی مانند «آشوب»، «خشونت خیابانی» و «اخلال در نظم عمومی» قرار می‌گیرد. مثلاً سباستین لکورنو، نخست‌وزیر فرانسه، در ۶ اکتبر هرگونه سرکوب پلیسی را رد کرد. این موضع در شرایطی اتخاذ شد که گزارش‌های رسانه‌ای از آسیب‌دیدگی شدید دانش‌آموزان و استفاده نیروهای انتظامی از ابزارهای کنترل جمعیت حکایت داشت. لوموند گزارش داد که در فاصله پایان سپتامبر تا اوایل اکتبر، هزاران نفر بازداشت شدند و تصاویر برخوردهای پلیس، انتقادهای گسترده‌ای را برانگیخت.
وقتی دانش‌آموز فرانسوی مجروح می‌شود
بخش مهمی از اعتراضات فرانسه از مطالبات دانش‌آموزان درباره کیفیت آموزش، کمبود معلم و شرایط مدارس آغاز شد اما نحوه برخورد پلیس، به‌تدریج به یکی از محورهای اصلی اعتراضات تبدیل گشت. روزنامه لوموند در گزارشی درباره آسیب‌های دانش‌آموزان نوشت که در ۲۸ سپتامبر، نوجوانی ۱۴ ساله در حومه پاریس بر اثر اصابت نارنجک گاز اشک‌آور به ناحیه صورت، دچار شکستگی دوگانه فک و آسیب شدید دندان‌ها شد. در ۵ اکتبر نیز نوجوانی ۱۵ ساله در شهر لنس بر اثر انفجار نارنجک، دست خود را از دست داد.
سازمان عفو بین‌الملل نیز در ۵ اکتبر، با اشاره به تصاویر منتشرشده، نسبت به استفاده نامتناسب پلیس از گاز اشک‌آور، باتوم و گلوله‌های لاستیکی هشدار داد و خواستار حفاظت از حق تجمع مسالمت‌آمیز دانش‌آموزان شد.
۱۸۰۰ بازداشتی؛ اما روایت رسمی همچنان «نظم عمومی»
در تازه‌ترین دور اعتراضات سراسری فرانسه در روز شنبه ۱۷ اکتبر، آمارها ابعاد گسترده بحران را نشان دادند. خبرگزاری رویترز در گزارش ۱۸ اکتبر خود نوشت که حدود ۱۸۰۰ نفر بازداشت شده‌اند و شمار بازداشت‌شدگان در پاریس به ۸۵۵ نفر رسیده است. در جریان این اعتراضات، ساختمان تاریخی شهرداری لیموژ نیز بر اثر آتش‌سوزی به‌شدت آسیب دید و مواردی از تخریب، آتش‌زدن خودروها و غارت فروشگاه‌ها گزارش شد. یک معترض نیز بر اثر ایست قلبی جان باخت؛ مقام‌های فرانسوی در عین تعجب اعلام کردند که مرگ او با اقدامات پلیس ارتباطی نداشته است. در همین حال، گزارش‌های منتشرشده از اعتراضات فرانسه نشان می‌دهد که برخورد پلیس نیز بخشی از مناقشه سیاسی بوده است. رهبر حزب سبز فرانسه خواستار استعفای وزیر کشور شد و نحوه مدیریت امنیتی اعتراضات را به‌شدت مورد انتقاد قرار داد.
به این ترتیب، در خود فرانسه نیز موضوع صرفاً به محکومیت خشونت معترضان محدود نماند؛ بلکه عملکرد پلیس و مسئولیت مقام‌های دولتی در کانون مناقشه قرار گرفت. در این میان، روایت رسانه های فارسی زبان متصل به تل‌آویو از اعتراضات فرانسه و تلاش برای لاپوشانی خشونت سازمان یافته پلیسی علیه معترضین جالب توجه بوده است. روایتی که از شبکه اسرائیلی «اینترنشنال» درباره واکنش مجری به صدای شلیک پلیس نقل شده، نمونه‌ای قابل بررسی از نقش زبان در عادی‌سازی خشونت است. عبارت نقل‌شده از سوی مجری این شبکه مبنی بر اینکه صدای شلیک پلیس فرانسه به سمت معترضین «چیزی نیست، صدای آب‌پاشه» را می‌توان نمونه‌ای از کوچک‌نمایی یک رویداد بزرگ امنیتی در قلب اروپا دانست. همین ملاحظه رسانه ای درباره تعبیرهایی مانند «کنترل پیشگیرانه» به جای واژه سخت «ایست و بازرسی» پلیس فرانسه نیز صادق است.
تناقض اصلی؛ آزادی برای چه کسی؟
وزارت امور خارجه کشورمان در واکنش به سرکوب خشن معترضین در فرانسه، به همین مساله اشاره کرده است. اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه با انتقاد از مواضع پاریس درباره اعتراضات ایران، رفتار دولت فرانسه با معترضان داخلی را با ادبیات آن کشور درباره حق اعتراض در ایران مقایسه کرد. بقایی گفته است: «مقامات فرانسوی که برخورد نیروهای امنیتی ایران با تروریست‌های مسلح و آموزش‌دیده توسط رژیم صهیونیستی را نقض حقوق بشر توصیف می‌نمایند، خود، کوچک‌ترین حرکت خشونت‌آمیز در تجمعات مسالمت‌آمیز علیه پلیس را تحمل نکرده و به شدیدترین وجه معترضین را سرکوب می‌کنند».
پایان آزادی با مرزهای جغرافیایی
اعتراضات فرانسه نشان داد که حتی در کشوری با سابقه طولانی دموکراسی پارلمانی، اعتراض خیابانی می‌تواند به بازداشت‌های گسترده، درگیری های خشن، آسیب‌های جدی جسمی و تخریب اموال عمومی منجر شود. از سوی دیگر، اعتراضات فرانسه یک واقعیت مهم را برملا می‌کند: اینکه برخلاف تصویری که مدافعان نظم لیبرال از آزادی بی‌حدوحصر و حق اعتراض در جوامع غربی می‌سازند، این آزادی تا جایی تحمل می‌شود که بنیان‌های نظم مستقر را به چالش نکشد و چرخ‌های سازوکار سیاسی و اقتصادی را از حرکت نیندازد.
با توجه به این واقعیت، به محض اینکه اعتراض از چارچوب‌های قابل‌کنترل خارج شود و به اختلال در نظم عمومی، تخریب اموال یا تهدید اقتدار دولت بینجامد، همان نظامی که در مقام سخن از آزادی بیان و حق تجمع دفاع می‌کند، به بازداشت‌های گسترده، مداخله نیروهای ضدشورش و اعمال قوه قهریه متوسل می‌شود. اینجا دیگر خبری از آن تصویر آرمانیِ آزادی نیست؛ دولت لیبرال نیز وقتی بقای نظم مستقر را در خطر ببیند، برای بازگرداندن کنترل، از ابزارهای سخت امنیتی استفاده می‌کند.
تناقض اصلی اما در خود اعمال قدرت خلاصه نمی‌شود؛ بلکه در این است که همین رفتارها وقتی در فرانسه رخ می‌دهد، غالباً با واژگانی چون «مدیریت بحران» و «حفظ نظم عمومی» توضیح داده می‌شود، اما وقتی پای ایران به میان می‌آید، حکومت را تبدیل به سرکوبگرترین رژیم تاریخ بشریت می‌کند! گویی در منطق این روایت، دولت‌های غربی حق دارند برای حفظ نظم خود از قدرت قهریه استفاده کنند، اما ایران حتی در مواجهه با تروریست های مسلح آموزش دیده اسرائیل نیز باید مدارا به خرج بدهد. این نه دفاع از آزادی، بلکه مصادره مفهوم آزادی به سود نظم سیاسی مطلوب غرب و تبدیل حقوق بشر به ابزاری برای فشار بر رقیبان است.
کد خبر 1077947
-
وحشت شدید علی اف؛ درگیری با ایران و ترکیه نزدیکی به اسرائیل | برخی افراد ناپدید شده اند | تغییر موازنه ژئوپلیتیک منطقه به زیان باکو
-
هرگونه ماجراجویی جدید ترامپ علیه ایران، شکست سنگین‌تری را رقم می‌زند
-
روابط ترامپ و زلنسکی در آستانه گسست نهایی قرار دارد
-
بونژو فرانسه!/ شما می‌گویید اغتشاشات؛ ماله‌کشان غرب می‌گویند اعتراضات
-
من متعهد به سرنگونی نظام ایران هستم!
-
برای حمله به ایران آماده ایم + ویدئو | می‌خواهیم ایران به عصر تاریکی برگردد
-
وحشت شدید علی اف؛ درگیری با ایران و ترکیه نزدیکی به اسرائیل | برخی افراد ناپدید شده اند | تغییر موازنه ژئوپلیتیک منطقه به زیان باکو
-
حمله منافقین به ستاد قوه قضائیه در تهران؟
-
حمله به «کوه‌کلنگ» با پاسخ به تأسیسات هسته‌ای اسرائیل همراه می‌شود
-
خنده های وزیر آموزش‌وپرورش در واکنش به درخواست یک دانش آموز | ویدئو
-
دست‌درازی به زن ایرانی در ترکیه
-
وحشت شدید علی اف؛ درگیری با ایران و ترکیه نزدیکی به اسرائیل | برخی افراد ناپدید شده اند | تغییر موازنه ژئوپلیتیک منطقه به زیان باکو
-
من متعهد به سرنگونی نظام ایران هستم!
-
جنگنده سنگین ایرانی وارد می شود
-
برای حمله به ایران آماده ایم + ویدئو | می‌خواهیم ایران به عصر تاریکی برگردد
-
فوری | اعلام رسمی فسخ آسانی از سوی استقلال به فیفا | سند مهم منتشر شد
-
بالاخره سکوت فدراسیون برابر ارتباط یک زن با ۴۰ داور ایرانی شکست
-
دست‌درازی به زن ایرانی در ترکیه
-
درخواست ونس درباره پایان جنگ علیه ایران | واکنش معاون ترامپ به پرسش های دشوار رای‌دهندگان
-
سنگین ترین محرومیت تاریخ در انتظار پرسپولیس | ستاره سرخ‌ها هم محروم می‌شود
-
خنده های وزیر آموزش‌وپرورش در واکنش به درخواست یک دانش آموز | ویدئو