هفته‌نامه اکونومیست نوشت: متحدان آمریکا با ادامه جنگ علیه ایران مخالف‌اند؛ اما شاید نظرشان اهمیتی نداشته باشد. اقتصادهای منطقه در حال کوچک شدن‌اند و دستیابی به توافق همچنان دور از دسترس است.
همشهری آنلاین – گروه سیاسی: کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس که در جنگ اخیر با ایران هزینه‌های سنگینی متحمل شدند، اکنون بیش از گذشته نگران ازسرگیری درگیری‌ها هستند. در نشست منامه، مقام‌های منطقه‌ای ضمن هشدار درباره پیامدهای اقتصادی و امنیتی جنگ تازه، از واشنگتن خواستند به‌جای حمله نظامی، مسیر توافق با تهران را دنبال کند.
اکونومیست نوشت:
دیپلمات‌ها و افسران نظامی که ۸ تا ۱۰ آبان در نشست سالانه «گفت‌وگوی منامه» در پایتخت بحرین گرد هم آمده بودند، همگی پرسش‌های مشابهی داشتند، اما هیچ‌کس پاسخی برای آنها نداشت. گفت‌وگوهای آنها که هنگام صرف شیرینی در هتل ریتز کارلتون جریان داشت، سرانجام به تهدیدهای دونالد ترامپ درباره ازسرگیری جنگ با ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا بازمی‌گشت. آیا ترامپ واقعا دست به چنین اقدامی خواهد زد؟ چه زمانی؟ آیا ممکن است ایران پیش‌دستی کند؟
تقریبا هیچ آمریکایی در این نشست حضور نداشت که بتوان این پرسش‌ها را از او پرسید. دولت ترامپ تنها ۲ مقام میان‌رده را به این نشست فرستاده بود و هر دوی آنها از اظهارنظر خودداری می‌کردند. برای برخی مقام‌های کشورهای حاشیه خلیج فارس، این هیات کم‌تعداد و غیرمعمول نشانه‌ای از بی‌اعتنایی واشنگتن بود. یکی از آنها با گلایه گفت: «آنها دست‌کم می‌توانستند تلاش کنند به ما اطمینان خاطر بدهند.»
کشورهای خلیج فارس تمایلی ندارند چنین انتقاد صریحی را در ملأعام مطرح کنند؛ چرا که نمی‌خواهند رئیس‌جمهور آمریکا را از خود برنجانند. با این حال، همگی بر سر یک موضوع اتفاق‌نظر دارند: آنها خواهان دور تازه‌ای از درگیری نیستند. این موضع با وضعیت ماه فوریه تفاوت دارد؛ زمانی که برخی از این کشورها هنوز موضعی دوپهلو داشتند. این بار حتی امارات متحده عربی که سخت‌گیرانه‌ترین موضع را در قبال ایران اتخاذ کرده، از ترامپ می‌خواهد حمله نکند.
انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک رئیس امارات، می‌گوید: «ما در امارات معتقد نیستیم که راه‌حل نظامی قابل اجرا باشد.»
در پشت صحنه، دیپلمات‌ها برای دستیابی به توافقی جدید تلاش می‌کنند. با این حال، فرستادگان قطر که در رفت‌وآمد میان تهران و دوحه هستند، با ۲ مانع بزرگ روبه‌رو شده‌اند.
چرا آمریکا دنبال توافق جدید نمی‌رود؟
نخستین مانع، اصرار ظاهری ترامپ بر این است که توافق جدید دست‌کم شامل برخی امتیازها در ارتباط با برنامه هسته‌ای ایران باشد. ایرانی‌ها حاضر نیستند درباره این موضوع مذاکره کنند. در عوض، آنها از شکست سنگین ترامپ در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا ابراز خشنودی می‌کنند.
مانع دوم به ترتیب اجرای توافق مربوط می‌شود. آمریکا و ایران هر دو می‌خواهند از تکرار تجربه تفاهم‌نامه‌ای که در ماه ژوئن امضا کردند و ظرف چند هفته فروپاشید، جلوگیری کنند؛ توافقی مبهم که هیچ‌گاه دوام نیاورد. با این حال، هر طرف انتظار دارد طرف مقابل نخستین گام را بردارد.
ایران اصرار دارد که آمریکا ابتدا محاصره دریایی را لغو و مجموعه‌ای از تحریم‌ها را برطرف کند. تنها پس از آن، تهران تنگه هرمز را بازگشایی خواهد کرد. در مقابل، آمریکایی‌ها نگران‌اند که ایران پس از رفع محاصره، به‌سرعت حجم زیادی از نفت ذخیره‌شده خود را صادر کند، بخشی از فشار اقتصادی را کاهش دهد و سپس از انجام اقدامات متقابل خودداری کند.
شرکت‌کنندگان در نشست منامه درباره زمان احتمالی اقدام نظامی آمریکا در صورت شکست مذاکرات نیز اختلاف‌نظر داشتند. برخی معتقد بودند ترامپ ممکن است چند هفته دیگر صبر کند. آمریکا همچنان در حال تقویت نیروهای نظامی خود در منطقه است. با این حال، واشنگتن اعلام کرده است که قرار است ۱۰ نوامبر (۱۹ آبان) میزبان مذاکرات روسیه و اوکراین در ابوظبی باشد؛ اقدامی که اگر آمریکا قصد داشت به‌زودی جنگی را از سر بگیرد و ابوظبی را در معرض حمله قرار دهد، عجیب به نظر می‌رسید.
شهروندان کشورهای منطقه و مهاجران خارجی ساکن خلیج فارس، همگی نگران‌اند. منطقه از ماه آوریل، زمانی که ترامپ تهدید می‌کرد تمدن ایران را به‌کلی نابود کند، چنین سطحی از تنش را تجربه نکرده بود. برخی از ساکنان در حال ذخیره‌سازی مواد غذایی، آب و پول نقد هستند.
لائیت العجلونی از موسسه بین‌المللی مطالعات راهبردی، اندیشکده بریتانیایی، می‌گوید: «اگر جنگ از سر گرفته شود، ممکن است این پرسش برایتان (اتباع و مهاجران) مطرح شود که اصلا چرا باید اینجا بمانم؟»
کشورهای خلیج فارس در صورت وقوع جنگ جدید، توان کمتری برای دفاع از خود خواهند داشت؛ چرا که ذخایر موشک‌های رهگیر سامانه‌های پدافند هوایی آنها به‌شدت کاهش یافته است. از سوی دیگر، این کشورها منابع مالی محدودتری برای جبران خسارات اقتصادی ناشی از جنگ در اختیار دارند.
وضعیت اقتصاد ۶ کشور حاشیه خلیج فارس
عربستان سعودی پیش‌بینی کرده بود که کسری بودجه این کشور در سال ۲۰۲۶ به ۳.۳ درصد تولید ناخالص داخلی برسد؛ اما این رقم تا ماه ژوئیه محقق شد و اکنون ممکن است از ۶ درصد نیز فراتر برود. انتظار می‌رود ۵ اقتصاد از مجموع ۶ اقتصاد کشورهای حاشیه خلیج فارس در سال جاری میلادی کوچک شوند. ۳ کشور نیز با انقباض اقتصادی دورقمی مواجه خواهند شد.
صندوق بین‌المللی پول معتقد است اقتصاد کشورهای خلیج فارس می‌تواند در سال آینده به‌سرعت احیا شود. تازه‌ترین پیش‌بینی این نهاد، رشد اقتصادی ۹.۱ درصدی برای این منطقه را نشان می‌دهد. با این حال، تحقق این پیش‌بینی به برقراری صلحی پایدار بستگی دارد.
برخی رویدادهای بزرگ منطقه از همین حالا کوچک‌تر شده یا به تعویق افتاده‌اند. قرار بود مسابقات جام ملت‌های آسیا در رشته فوتبال از ماه ژانویه در عربستان سعودی آغاز شود، اما این رقابت‌ها به دسامبر ۲۰۲۷ موکول شده است.
منطقه همچنین در مقایسه با دور قبلی جنگ، مسیرهای جایگزین کمتری برای خروج از بحران در اختیار دارد. عربستان سعودی در ماه‌های ابتدایی سال جاری میلادی نسبتا امن بود؛ زیرا شدت حملات ایران به این کشور کمتر از بسیاری از کشورهای همسایه بود. همین مسئله به شرکت هواپیمایی ملی بحرین اجازه داد بخشی از فعالیت‌های خود را به عربستان منتقل کند. هواپیماها در فرودگاه دمام فرود می‌آمدند و مسافران باقی مسیر را با اتوبوس طی می‌کردند.
اما اکنون فرودگاه دمام نیز هدف حملات حوثی‌ها، گروه شبه‌نظامی مورد حمایت ایران در یمن، قرار گرفته است. ماه گذشته در جریان حمله پهپادی به این فرودگاه، ۲ نفر کشته شدند.
ترامپ پس از انتخابات میان‌دوره‌ای پیام‌های متناقضی ارسال کرده است. او به یک خبرنگار گفته ممکن است دستور یک «حمله سنگین» را صادر کند و به خبرنگار دیگری گفته است که برای انجام چنین اقدامی عجله‌ای ندارد.
حاکمان کشورهای خلیج فارس ترجیح می‌دهند به اظهارنظر دوم ترامپ امیدوار باشند؛ اما تجربه ماه فوریه به آنها آموخته است که نباید به چنین اطمینانی دل ببندند.
کد خبر 1083851
-
اظهارات مهم سعید جلیلی؛ واکنش تند به ادعای توافق ۲هزار میلیارد دلاری با آمریکا | ایران می‌تواند از دشمن تضمین عینی بگیرد
-
۳ماه آینده شاید خطرناک‌ترین دوره در تقابل ایران و آمریکا باشد؛ حمله به ایران همچنان در دستور کار | شاید ترامپ جسورتر شود اگر…
-
واکنش قطر به ادعای شکست مذاکرات ایران و آمریکا
-
تماس هشدار آمیز عراقچی با ۱۲ وزیر در ۴۸ ساعت گذشته + جزئیات
-
کنایه سنگین محسن رضایی به آمریکا: ما پیام‌های خود را دقیقا به چه کسی در واشنگتن ارسال کنیم؟
-
دو ابزار اصلی آمریکا در منطقه را بیشتر بشناسید | چگونه کنگره می تواند ترامپ را محدود کند؟
-
جزئیات تازه از دیدار محسن رضایی با پوتین | مخابره پاسخ قاطع ایران به پیام های کاخ سفید
-
فوری؛ ترامپ از حمله محدود به ایران خبر داد | اظهارات متناقض رئیس جمهور آمریکا
-
ضربه کاری می‌زنیم تا بزرگترین پایگاه نظامی آمریکا را یکبار برای همیشه آزاد کنیم!
-
عصبانیت علی دایی در مراسم ختم حمید علیدوستی؛ بفرمایید آقا! + ویدئو
-
قاتل بی‌رحم و فراری را شناسایی کنید + عکس
-
یک رئیس جمهور به ایران و آمریکا: پیش از آنکه دیر شود، به توافق برسید
-
اطلاعیه سپاه: شهادت یک بسیجی در منطقه عملیاتی جنوب
-
یک استقلالی، گزینه تارتار برای تقویت پرسپولیس شد | معاوضه مهم در نیم فصل با سپاهان؟
-
هشدار فوری آمریکا درباره احتمال «حملات گسترده و بزرگ» در ساعات آینده پس از انفجارهای مهیب در ریاض
-
قاتل بی‌رحم و فراری را شناسایی کنید + عکس
-
هادی کاظمی و همسرش، نجم الدین شریعتی، علیمردانی و دیگر هنرمندان در اکران مردمی یک فیلم
-
چین پیام آمریکا را به ایران رساند
-
شهر مخفی تولید موشک ایران
-
توصیه به مردم، این وسایل ضروری را برای زمان جنگ آماده کنید | ویدئو
-
فرهاد با چهره مخفی در مراسم ختم پدر شهرزاد! | بازیگرانی که به مراسم یادبود پدر ترانه علیدوستی آمدند
-
اطلاعیه سپاه: شهادت یک بسیجی در منطقه عملیاتی جنوب
-
شوک به کاخ سفید: کار ونس تمام است!
-
واکنش ترامپ به سوالی درباره حمله بامداد امروز آمریکا به ایران
-
حملات سنگین موشکی و پهپادی به زیرساخت‌های برق و یک پل مهم در کی‌یف
-
افزایش تحرکات نظامی آمریکا؛ پیام ایران به دشمنان و کشورهای منطقه
-
توصیه به مردم، این وسایل ضروری را برای زمان جنگ آماده کنید | ویدئو
-
چین به آمریکا اولتیماتوم داد؛ فورا این رویه نادرست را اصلاح کنید